काठमाडौँ । बडादसैँको नवौँ दिन आज महानवमी पर्व दुर्गा भवानीको पूजा आराधना गरी नेवार समुदायले ‘स्वाक्वट्याक्व’ धुमधामले मनाएका छन् । नेवार समुदायले महानवमीका अवसरमा आफ्ना इष्टदेवको पूजा गरी गच्छेअनुसार बलि दिएर स्याक्वट्याक्वको मनाएका हुन् ।
महानवमीको दिन बडादसैँको मुख्य दिन हो । यस दिन नेवार समुदायले काटमार गर्ने, आफ्ना काम गर्ने औजार, सवारी साधन, ज्यावल, भीमसेनलगायतका देवीदेवता र विशेष गरी माता दुर्गाको पूजाआराधना गर्ने तथा बलि दिने गर्दछन् ।
यस अवसरमा आज बिहानैदेखि भक्तपुरका विभिन्न धार्मिक तीर्थस्थल, शक्तिपीठ र टोलटोलका मठमन्दिरमा भक्तजनको भीड लागेको थियो । परम्पराअनुसार भक्तजनले बलि पूजा गरेका थिए । मध्यपुर थिमि-१, लोकन्थलीस्थित सिद्धिकाली मन्दिरमा बलि पूजा गर्न व्यस्त न्हुँछेबहादुर प्रजापतिले आसुरी शक्तिमाथि दैवी शक्तिको जितको प्रतीकका रूपमा रहेको बडादसैँ अर्थात् मोहनी नख:मा महानवमीमा नेवार समुदायले विशेष खालको कालो टीका तयार गर्दछन् ।
यही टीकालाई मोहनी भनिन्छ । दसैँमा तान्त्रिक विधिद्वारा पूजा गरी सली ९माटोको सानो भाँडो०मा मोहनी तयार गरिन्छ । मोहनी तयार गर्न विशेष खालको भाँडोमा तेल हालेर दियो बालिन्छ । त्यस दियोमाथि सली घोप्टो पारेर राखिन्छ । सली माथि पूजा गरिन्छ । यसरी सलीको भित्री भागमा दियोको धुवाँ जम्मा भएर मोहनी टीका तयार हुन्छ ।
आजै नेवार समुदायमा छुट्टिएर भिन्न बसेका दाजुभाइ एक ठाउँमा भेला भएर ‘सिउ भव्य’ खाने प्रचलन छ । विशेष गरी परिवारका जेठो व्यक्तिको घरमा जम्मा भएर यो भोज खाने परम्परा छ । कसै कसैको सबै दाजुभाइको घरमा पालैपालो गएर सिउ भव्य खाने गरिन्छ ।
नेवार समुदायमा आफ्ना इष्टदेवलाई बलि दिएको पशुपन्छीको सिउ भव्य खाने प्रचलन छ । भाले वा हाँस जस्ता पन्छी बलि दिएको अवस्थामा टाउको, पखेटा र खुट्टालाई सिङ्गै पकाइन्छ र त्यही टाउको, पखेटा तथा खुट्टा परिवारका जेठोदेखि क्रमैसँग सानो व्यक्तिलाई प्रदान गरेर खाने भोजलाई सिउ भव्य भनिन्छ ।
यसैगरी बोका, च्याङ्ग्रा जस्ता चौपाया बलि दिएको छ भने टाउकोलाई आँखा, कान, नाक, बंगारा र जिब्रो गरी आठ भागमा बाँडेर जेठोदेखि क्रमैसँगै सानो व्यक्तिलाई प्रदान गरेर सिउ भव्य खाइन्छ । सिउ भ्वयले दाजुभाइबीच एकताको सन्देश दिने संस्कृतिकर्मीको भनाइ छ । यो आफूभन्दा ठुलालाई आदर गर्ने परम्परा पनि हो ।
