जेनेभा । सुडानको युद्धमा नागरिकहरूको हत्याको घटना अघिल्लो वर्षको तुलनामा २०२५ मा दोब्बरभन्दा बढीले बढेको संयुक्त राष्ट्र संघका मानव अधिकार प्रमुखले बिहीबार बताएका छन्।

अप्रिल २०२३ देखि, सुडान सेना र द्रुत समर्थन बल (आरएसएफ) बीचको द्वन्द्वमा फसेको छ, जसले दसौं हजारको ज्यान लिएको छ, १ करोड १० लाख मानिस विस्थापित भएको छ र विश्वको सबैभन्दा खराब मानवीय संकट निम्त्याएको छ।

’यो युद्ध कुरूप छ । यो रक्तपातपूर्ण छ र यो मूर्खतापूर्ण छ,“ भोल्कर टर्कले संयुक्त राष्ट्र मानवअधिकार परिषद्मा भने । उनले दुवै युद्धरत पक्षलाई अहिलेसम्म कुनै पनि प्रकारको मानवीय युद्धविरामलाई अस्वीकार गरेको भन्दै दोषारोपण गरे । 

उनले विदेशी प्रायोजकहरूले आर्थिक सहयोग गरेको पनि आरोप लगाए र भने, “यो युद्ध ‘उच्च–प्रविधि’ युक्त द्वन्द्व हो । 

“सन् २०२५ मा मेरो कार्यालयको कागजातले अघिल्लो वर्षको तुलनामा नागरिकहरूको हत्यामा साढे दुई गुणा बढी वृद्धि भएको औंल्याउँछ। हजारौं अझै हराइरहेका छन् वा पहिचान हुन सकेका छैनन्,” टर्कले भने । 

उनले यौन हिंसा, मृत्युदण्ड र स्वेच्छाचारी हिरासतसहित गरिएको ‘जघन्य र निर्दयी’ क्रूरताको निन्दा गरे ।  

टर्कले अप्रिलमा जामजाम शिविरमा आक्रमणको क्रममा आरएसएफले गरेको ‘नरसंहार’ र अक्टोबरमा एल–फासरमा भएको ‘नरसंहार’ प्रति चासो व्यक्त गर्दै यस्ता घटना पुनः दोहोरिन नदिन आवश्यक थप पहलबारे जोड दिए। एल–फासर पश्चिमी डार्फरमा सेनाको अन्तिम पकड हो । 

“उक्त क्षेत्रमा बलात्कार, सामूहिक बलात्कार, यौन यातना र दासत्व सहित यौन हिंसा पनि बढेको छ,” टर्कले भने । सन् २०२५ मा ५०० भन्दा बढी पीडितहरूको दस्तावेजीकरण गरिएको छ।

“सुडानी महिला र केटीहरूको शरीरलाई समुदायलाई आतङ्कित पार्न हतियारको रूपमा प्रयोग गरिएको छ।

“यी अपराधहरू दोहोरिन सक्ने चिन्ता जारी छ,” उनले भने । 

एल–फासरको पतनपछि लडाइँ छिमेकी कोर्डोफानसम्म पुगेको छ, जहाँ एकै दिनको ड्रोन आक्रमणले दर्जनौँको ज्यान लिएको थियो । 

टर्कले भने,“सेना र आरएसएफ दुवैले प्राय: चेतावनी बिना ‘घना बस्ती भएको क्षेत्र’ मा विस्फोटक हतियारहरू प्रयोग गरिरहेका छन् । यसले उनीहरूको मानव जीवनप्रति पूर्ण बेवास्ता देखाउँदछ।”

‘उन्नत लामो दूरीको ड्रोनको बढ्दो प्रयोग’ बारे जानकारी दिँदै उनले भने, “यसले ‘पहिले शान्तिपूर्ण मोर्चाबाट टाढा रहेका क्षेत्र’हरूमा पनि नागरिकहरूलाई क्षति पुर्‍याएको छ।”

जनवरीदेखि दक्षिणी कोर्डोफान क्षेत्र र त्यसभन्दा बाहिर बढ्दो ड्रोन आक्रमणले ‘लगभग ६०० सर्वसाधारण हताहत भएका छन्,” टर्कले भने ।

‘समाजको बढ्दो सैन्यीकरण’ र लडाईमा बालबालिका र युवाहरूको भर्तीबारे पनि उनले चिन्ता व्यक्त गरे ।