काठमाडौँ । नेपालमा जारी खोज तथा उद्धार कार्यमा संलग्न अन्तर्राष्ट्रिय टनेल विशेषज्ञ प्रोफेसर अर्नोल्ड डिक्सले एकैपटक विभिन्न स्थानमा सम्भावित उद्धारको चुनौती सामना गर्नुपरेको बताएका छन्।
सोमबार बिहान ३:३० बजे नेपालबाट सामाजिक सञ्जालमा सन्देश सार्वजनिक गर्दै डिक्सले अहिले आफूले यसअघि कहिल्यै सामना नगरेको परिस्थितिमा काम गरिरहेको उल्लेख गरेका छन्।
“अहिले नेपालमा हामी यस्तो परिस्थितिको सामना गरिरहेका छौँ, जुन मैले यसअघि कहिल्यै सामना गरेको थिइनँ,” उनले लेखेका छन्।
डिक्सका अनुसार अहिलेको चुनौती एउटा मात्रै उद्धार अभियान होइन। फरक–फरक स्थानमा आ–आफ्नै जोखिम र अनिश्चितताबीच एकैपटक धेरै सम्भावित उद्धार प्रयास अघि बढिरहेका छन्, जहाँ अझै जीवन बचाउन सकिने सम्भावना छ। उनको यो अभिव्यक्ति मूल पोस्टसँग मेल खान्छ।
सिल्क्याराको अनुभव स्मरण
नेपालको वर्तमान परिस्थितिले आफूलाई सन् २०२३ मा भारतको उत्तराखण्डस्थित सिल्क्यारा सुरुङमा भएको उद्धार अभियानको स्मरण गराएको डिक्सले बताएका छन्।
त्यहाँ ४१ जना कामदार भूमिगत सुरुङमा फसेका थिए। १७ दिनपछि सबै ४१ जनालाई जीवितै उद्धार गरिएको थियो र डिक्स उक्त अभियानका प्रमुख अन्तर्राष्ट्रिय विशेषज्ञमध्ये एक थिए।
“त्यहाँ ४१ जना मानिस भूमिगत थिए र हाम्रो अगाडि असम्भवजस्तै देखिने एउटा काम थियो-उनीहरूलाई जीवितै घर फर्काउने,” सिल्क्यारा सम्झिँदै डिक्सले लेखेका छन्।
उनले एउटा ठूलो परीक्षा पार गर्नुको अर्थ सबै परीक्षा सकिनु नभएको उल्लेख गर्दै कहिलेकाहीँ त्यसपछि अझ ठूलो जिम्मेवारी आउन सक्ने बताएका छन्।
‘कर्तव्य’ र ‘धर्म’को सन्दर्भ
डिक्सले नेपालको उद्धार चुनौतीलाई पश्चिमी परम्पराको ‘कर्तव्य’ र एसियाली परम्पराको ‘धर्म’को अवधारणासँग पनि जोडेका छन्।
उनका अनुसार पश्चिमी परम्परामा सफलता अनिश्चित हुँदा पनि जिम्मेवारीका कारण सही काम गरिरहनुलाई कर्तव्यका रूपमा बुझ्न सकिन्छ। एसियाली परम्पराको ‘धर्म’ले पनि परिणाम सुनिश्चित नभएको अवस्थामा समेत सही कामलाई निरन्तरता दिनुपर्ने अवधारणा प्रस्तुत गर्ने उनले उल्लेख गरेका छन्।
उनले वास्तविक परीक्षा सफल वा असफल हुनुमा मात्रै सीमित नहुने बताएका छन्। बाटो कठिन हुँदै जाँदा, जिम्मेवारी थपिँदै जाँदा र परिणाम अनिश्चित हुँदा पनि सही कामलाई निरन्तरता दिन सकिन्छ कि सकिँदैन भन्ने प्रश्न महत्त्वपूर्ण रहेको उनको भनाइ छ।
‘सम्भावना कम हुनु र असम्भव हुनु एउटै होइन’
सिल्क्यारा उद्धारबाट आफूले सिकेको पाठ उल्लेख गर्दै डिक्सले लेखेका छन्, “सिल्क्याराले मलाई सम्भावना कम हुनु र असम्भव हुनु एउटै हो भनेर कहिल्यै नझुक्किन सिकायो।”
नेपालको अहिलेको परिस्थितिले थप अर्को पाठ सिकाइरहेको उनको भनाइ छ।
एकै समयमा धेरै जीवन उद्धार प्रयासमा निर्भर हुन सक्ने अवस्थामा आशा भावनामा मात्रै सीमित हुन नहुने उल्लेख गर्दै उनले भनेका छन्, “आशा अनुशासन बन्नुपर्छ, करुणा कर्म बन्नुपर्छ र कर्तव्य सफलताको निश्चिततामा निर्भर हुनु हुँदैन।”
पूर्व वा पश्चिम जुन परम्पराबाट हेरे पनि मूल सिद्धान्त समान रहेको उल्लेख गर्दै डिक्सले आफ्नो सन्देशको अन्त्य गरेका छन्।
“हाम्रो मूल्याङ्कन हामीले कति जीवन बचायौँ भन्ने आधारमा मात्रै हुँदैन, बरु हामीले कति जीवनलाई त्याग्न अस्वीकार गर्यौँ भन्ने आधारमा पनि हुन्छ।”
