मंगोलिया । मंगोलियाको कूल भू-भागको कम्तीमा ८१.९ प्रतिशत क्षेत्र कुनै न कुनै रूपमा मरुभूमीकरण र भूमि क्षयबाट प्रभावित भएको पाइएको छ ।

मंगोलियाको वातावरण तथा जलवायु परिवर्तन मन्त्रालयले बुधवार सार्वजनिक गरेको नयाँ राष्ट्रिय मूल्यांकन प्रतिवेदनले यस्तो डरलाग्दो तथ्य उजागर गरेको हो । मन्त्रालयकाअनुसार सन् १९८९ मा मंगोलियाको पहिलो मरुभूमीकरण नक्सा तयार पारिएयता राष्ट्रियस्तरमा आवधिक रूपमा यस्ता अध्ययनहरू हुँदै आएका छन् । सन् १९९१ देखि २०२५ सम्म संकलित तथ्यांकका आधारमा तयार पारिएको यो छैटौँ राष्ट्रिय मूल्यांकन प्रतिवेदन हो। आगामी अगस्ट १७ देखि २८ सम्म राजधानी उलानबटोरमा आयोजना हुन लागेको मरुभूमीकरण विरुद्धको संयुक्त राष्ट्रसंघीय महासन्धिको १७ औँ सम्मेलनको पूर्वसन्ध्यामा यो प्रतिवेदन सार्वजनिक गरिएको हो । 

प्रतिवेदनको विस्तृत विवरणअनुसार, देशको कूल भूभागमध्ये ०.९ प्रतिशत क्षेत्रमा अति गम्भीर, ६.२ प्रतिशतमा गम्भीर, ४२.९ प्रतिशतमा मध्यम र ३१.९ प्रतिशत भूभागमा सामान्य भूमि क्षय भएको छ । बाँकी १८.१ प्रतिशत भू-भागमा भने मरुभूमीकरण वा भूमि क्षयको कुनै प्रभाव नदेखिएको उल्लेख छ । अध्ययनले मंगोलियामा जलवायु परिवर्तनको प्रभाव तीव्र बन्दै गएको निष्कर्ष निकालेको छ। भूमि क्षयसँगै पानीको अभाव, वनस्पतिको आवरणमा आएको परिवर्तन र पशुपालनका लागि चरिचरनको बढ्दो चापले वातावरणीय संकट निम्त्याइरहेको प्रतिवेदनमा औँल्याइएको छ ।  

तथ्यांकअनुसार सन् १९४१ देखि २०२५ को अवधिमा मंगोलियाको वार्षिक औसत वायु तापक्रम २.५ डिग्री सेल्सियसले वृद्धि भएको छ । यसैगरी, ५३.५ प्रतिशत भू-भागमा खडेरीको तीव्रता बढ्दो क्रममा छ । देशको ५४.८ प्रतिशत क्षेत्र जलजन्य क्षय र ३४.३ प्रतिशत क्षेत्र वायुजन्य भूक्षयको उच्च जोखिममा रहेको पाइएको छ । 

प्रतिवेदनले माटोको चिस्यानमा आएको ह्रासलाई पनि प्रमुख समस्याका रूपमा देखाएको छ । मंगोलियाको ९३.३ प्रतिशत भू-भागमा माटोको ओस घट्दै गएको र २२.३ प्रतिशत क्षेत्रमा वनस्पतिको उत्पादकत्वमा ह्रास आएको छ । मरुभूमीकरण र भूमि क्षय हुनुमा प्राकृतिक कारकहरूका साथै जलवायु परिवर्तन र मानवीय क्रियाकलापको संयुक्त प्रभाव जिम्मेवार रहेको वैज्ञानिकहरूको ठहर छ ।