सिरिया । सिरियाको ऐतिहासिक शहर अलेप्पोका प्राचीन बजारहरू (सूक) को पुनर्निर्माण कार्य तिब्र पारिएको छ । वर्षौँ लामो द्वन्द्वका कारण क्षतिग्रस्त भएका यी विश्वप्रसिद्ध संरचनाहरूको जीर्णोद्धार केवल भौतिक पूर्वाधारको निर्माणमा मात्र सिमित नभई, यहाँको सामाजिक र आर्थिक जीवनलाई पुनः जीवित गराउने लक्ष्यका साथ अघि बढाइएको छ ।
अलेप्पोको प्राचीन शहरलाई सन् १९८६ मा युनेस्कोले विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत गरेको थियो । करिव १५ किलोमिटर क्षेत्रमा फैलिएका यहाँका ३९ वटा बजारहरू विश्वकै सबैभन्दा लामो कभर्ड मार्केट (छानो भएका बजार) मानिन्छन् । यी बजारहरू विभिन्न परम्परागत हस्तकला र विशिष्ट व्यापारका लागि प्रख्यात छन् । तर विगतको युद्धले यी ऐतिहासिक धरोहरहरूमा व्यापक क्षति पुर्याएको थियो ।
गैर–नाफामूलक संस्था ‘सिरियन डेभलपमेन्ट अर्गनाइजेसन’ सँग आवद्ध फिरास कास्मोकाअनुसार अलेप्पोको वास्तविक पुनरुत्थानका लागि भौतिक संरचनासँगै व्यापारी, कालिगड र स्थानीय बासिन्दाहरूको पुनरागमन अनिवार्य छ ।
‘ढुङ्गा र मानिसको समिश्रणले नै पुरानो अलेप्पो बनेको हो ।’ कास्मो भन्छन्, ‘अहिले यो क्षेत्र विश्व सम्पदा सूचीबाट हट्न सक्ने जोखिममा छ, किनकि यहाँ मानिसहरूको उपस्थिति अझै न्युन छ । त्यसैले हाम्रो प्रयास केवल ढुंगा ठड्याउनु मात्र होइन, यहाँको जीवन फर्काउनु पनि हो ।’
कास्मोकाअनुसार हालसम्म सरकारी निकाय, स्थानीय संस्था र अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारहरूको सहयोगमा नौवटा बजारहरूको पुनर्स्थापना भइसकेको छ । यद्यपि, जग्गाको स्वामित्व सम्बन्धी विवाद, भग्नावशेष व्यवस्थापन र पर्याप्त आर्थिक स्रोतको अभाव जस्ता समस्याहरूले पुनर्निर्माण प्रक्रियामा चुनौती थपेका छन् । यी अवरोधहरू पन्छाउन सरकारी र अन्तर्राष्ट्रिय निकायहरूबीच थप समन्वय आवश्यक रहेको उनले औँल्याए ।
पुनर्निर्माण सम्पन्न भएका क्षेत्रहरूमा बिस्तारै व्यावसायिक गतिविधि शुरु हुन थालेका छन् । सूक अल–हिबालको पुनर्स्थापनापछि सन् २०२३ मा आफ्नो हस्तकला पसल पुनः सञ्चालनमा ल्याएका ओसामा रोस्तमले ग्राहकहरूको आगमन उत्साहजनक रहेको बताए । उनी भन्छन्, ‘सबै ३९ वटा बजारहरू पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा आएपछि मात्र यहाँको आर्थिक चक्रले पुरानो गति लिनेछ । विदेशमा रहेका सिरियालीहरू स्वदेश फर्किएमा यसले थप ऊर्जा प्रदान गर्नेछ ।’
त्यस्तै, सन् २०२० देखि पुनर्निर्माण शुरु भएको ‘सूक अल–सकातिया’ मा सुक्खा फलफूलको व्यापार गर्दै आएका अब्दुल कादेर अल–कुसाइब पनि आगामी दिनप्रति आशावादी छन् । नयाँ बजारहरू खुलेसँगै ग्राहक र पर्यटकहरूको चहलपहल बढ्दै गएको उनको अनुभव छ ।
ऐतिहासिक अलेप्पोलाई पुरानै गौरवमा फर्काउन भौतिक पुनर्निर्माणका साथै मानिसहरूमा विश्वास जगाउनु र उनीहरूलाई आफ्ना थातथलोमा फर्काउनु नै अहिलेको मुख्य कार्यभार देखिएको छ ।
