काठमाडौँ । फिलिपिन्सको उत्तरी क्षेत्रस्थित अल्बे प्रान्तमा रहेको चर्चित तथा अत्यधिक सक्रिय मायोन ज्वालामुखी शुक्रवार मध्याह्न विष्फोट भएको छ ।
फिलिपिन्स इन्स्टिच्युट अफ भोलक्यानोलोजी एन्ड सिस्मोलोजी (फिभोल्क्स) काअनुसार स्थानीय समयअनुसार बिहान ११:५३ बजे भएको मध्यम स्तरको विष्फोट करिव ६ मिनेटसम्म जारी रहेको थियो, जसका कारण आकाशमा ३ हजार मिटर अग्लो खरानीको विशाल मुस्लो फैलिएको छ । ज्वालामुखी विज्ञान निकाय ‘फिभोल्क्स’ ले जारी गरेको विज्ञप्तिअनुसार विष्फोटबाट निस्किएको खरानी र धुलो पश्चिम तथा दक्षिण–पश्चिम दिशातर्फ फैलिने अनुमान गरिएको छ ।
विष्फोटको तिब्रता र म्याग्माको सक्रियतालाई मध्यनजर गर्दै निकायले सतर्कता स्तर (अलर्ट लेभल) २ बाट बढाएर ३ पुर्याएको छ । अधिकतम ५ तहको मापन प्रणालीमा स्तर ३ ले ज्वालामुखी म्याग्मा विष्फोटको नयाँ चरणमा प्रवेश गरेको र आउँदा दिनहरूमा लाभा प्रवाह तथा घातक ‘पाइरोक्लास्टिक डेन्सिटी करेन्ट’ को सम्भावना उच्च रहेको संकेत गर्छ ।
जोखिमलाई दृष्टिगत गर्दै सम्भावित मानवीय क्षति रोक्न अधिकारीहरूले ज्वालामुखीको ६ किलोमिटर वरपर रहेको ‘स्थायी जोखिम क्षेत्र’ (पर्मानेन्ट डेन्जर जोन) बाट तत्काल सर्वसाधारणलाई सुरक्षित स्थानमा स्थानान्तरण गर्न स्थानीय प्रशासनलाई सिफारिस गरेका छन् । ज्वालामुखीका कारण पहाडको माथिल्लो तथा मध्य भूभागमा तातो लाभा र ढुङ्गासहितको बहाव तीव्र हुन सक्ने चेतावनी दिइएको छ ।
यसैगरी, खरानीको बाक्लो मुस्लो र धुवाँका कारण हवाई उडानहरू प्रभावित हुनसक्ने जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै नागरिक उड्डयन प्राधिकरणलाई शतर्क गराइएको छ । विमान चालकहरूलाई ज्वालामुखीको चुचुरो आसपासका आकाशमा उडान नगर्न र सुरक्षित हवाई रुट प्रयोग गर्न कडा निर्देशन जारी गरिएको छ । आफ्नो लगभग पूर्ण सममितीय शंकु आकार (कोनिकल सेप) का लागि विश्वभर प्रख्यात मायोन फिलिपिन्सका २४ वटा सक्रिय ज्वालामुखिहरूमध्ये सबैभन्दा संवेदनशील मानिन्छ ।
यसअघि पनि पटक–पटक भएका घातक विष्फोटहरूका कारण यस क्षेत्रबाट हजारौँ मानिसहरूलाई सामूहिक रूपमा विस्थापित गर्नुपरेको लामो इतिहास छ । पछिल्लो विष्फोटसँगै स्थानीय विपद् व्यवस्थापन निकायहरूलाई उच्च शतर्कतामा राखिएको छ ।
