बाँके । बाँकेको नरैनापुर गाउँपालिकाले बिहीबारदेखि नापी तथा मालपोतसम्बन्धी सेवा आफ्नै कार्यालयबाट सुरु गरेको छ। गाउँपालिका अध्यक्ष इश्तियाक अहमद शाहले नरैनापुर-४ निवासी साहदुला पठानिनलाई जग्गाधनी प्रमाणपुर्जा (लालपुर्जा) हस्तान्तरण गर्दै भूमि प्रशासन सेवाको शुभारम्भ गरेका हुन्।
गाउँपालिकामा स्थापना गरिएको भूमि व्यवस्थापन शाखामार्फत जग्गा पास, कित्ताकाट, नामसारीलगायतका सेवा उपलब्ध गराउन थालिएको छ। सेवा शुभारम्भका अवसरमा नरैनापुर-५ का विनय दीक्षितलाई पनि लालपुर्जा प्रदान गरिएको थियो। यससँगै बाँकेमा स्थानीय तहबाट नापी तथा मालपोत सेवा सञ्चालन गर्ने नरैनापुर दोस्रो गाउँपालिका बनेको छ।
भूमि प्रशासनसम्बन्धी सेवा सञ्चालनका लागि नेपाल भू-सूचना प्रणाली, भूमि अभिलेख व्यवस्थापन सूचना प्रणाली र सार्वजनिक पहुँच प्रणाली प्रयोग गरिनेछ। यी प्रणालीमार्फत जग्गासम्बन्धी अभिलेख व्यवस्थापन, विवरण अद्यावधिक तथा सेवा प्रवाहलाई विद्युतीय माध्यमबाट सञ्चालन गर्ने व्यवस्था मिलाइएको गाउँपालिकाले जनाएको छ।
गाउँपालिका अध्यक्ष शाहले स्थानीय नागरिकलाई सामान्य जग्गासम्बन्धी कामका लागि समेत जिल्ला सदरमुकाम नेपालगन्ज धाउनुपर्ने बाध्यता कम गर्न सेवा सुरु गरिएको बताए। उनका अनुसार नागरिकलाई आफ्नै पालिकाबाट सेवा उपलब्ध गराउँदा समय, खर्च र प्रशासनिक झन्झट घट्ने अपेक्षा गरिएको छ।
प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत नवराज वलीका अनुसार आवश्यक जनशक्ति, प्राविधिक पूर्वाधार र कार्यालय व्यवस्थापन पूरा गरी भूमि प्रशासन सेवा सञ्चालनमा ल्याइएको हो। उनले नरैनापुर देशभर स्थानीय तहमा विस्तार गरिएका भूमि प्रशासन सेवा केन्द्रमध्ये ३४औँ केन्द्रका रूपमा सञ्चालनमा आएको जानकारी दिए। सेवा प्रवाहलाई नियमित, व्यवस्थित र पारदर्शी बनाउने गरी आवश्यक समन्वय अघि बढाइएको उनको भनाइ छ।
करदाता सेवापछि भूमि प्रशासनमा विस्तार
नरैनापुरले पछिल्लो समय संघीय निकायबाट प्रदान हुँदै आएका सेवा स्थानीयस्तरमै उपलब्ध गराउने कामलाई प्राथमिकता दिएको छ। यसअघि कात्तिक १२ गते गाउँपालिकामा करदाता सेवा केन्द्र सञ्चालनमा ल्याइएको थियो। त्यस अवसरमा वडा नम्बर २ स्थित मदिना परफ्युम एण्ड जनरल स्टोरकी सञ्चालक जन्नतुल पठानिनलाई पहिलो व्यावसायिक स्थायी लेखा नम्बर प्रमाणपत्र प्रदान गरिएको थियो।
करदाता सेवा सञ्चालनका लागि गाउँपालिकाले यसअघि नै आन्तरिक राजस्व कार्यालय नेपालगन्जसँग समझदारी गरेको थियो। समझदारीअनुसार व्यक्तिगत तथा व्यावसायिक स्थायी लेखा नम्बर जारी गर्ने, करचुक्ता प्रमाणपत्र उपलब्ध गराउने, मूल्य अभिवृद्धि करमा दर्ताका लागि सिफारिस गर्नेलगायतका सेवा स्थानीयस्तरबाट प्रवाह गर्ने व्यवस्था मिलाइएको छ।
करदाता तथा भूमि प्रशासन सेवा विस्तारसँगै गाउँपालिकाले आन्तरिक प्रशासनमा पनि प्रविधिको प्रयोग बढाउँदै लगेको छ। प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत वलीको नेतृत्वमा सूचना प्रविधि, शिक्षा र प्रशासन शाखाका कामकाजलाई क्रमश: विद्युतीय प्रणालीमा रूपान्तरण गर्ने अभ्यास अघि बढाइएको छ। अभिलेख व्यवस्थापन, कार्यालय सञ्चालन र सेवा प्रवाहमा कागजको प्रयोग घटाउँदै प्रशासनिक प्रक्रियालाई छिटो, सरल र व्यवस्थित बनाउने प्रयास भइरहेको छ।
शिक्षा क्षेत्रमा समेत विद्यालयको अनलाइन हाजिरी, विद्युतीय शैक्षिक अभिलेख व्यवस्थापन तथा सीसीटीभीमार्फत अनुगमन गर्ने व्यवस्था विस्तार गरिएको छ। पहिलो चरणमा माध्यमिक विद्यालयलाई विद्युतीय प्रणालीमा आबद्ध गर्ने काम अघि बढाइएको गाउँपालिकाले जनाएको छ।
प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत वलीले यसअघि प्रशासनिक सुधारलाई कार्यालयभित्रका प्रक्रियामा मात्र सीमित नराखी नागरिकले प्रत्यक्ष सेवा प्राप्त गर्ने क्षेत्रमा विस्तार गर्ने लक्ष्य रहेको बताएका थिए। करदाता सेवा सञ्चालन, आन्तरिक प्रशासनको विद्युतीय रूपान्तरण र अहिले भूमि प्रशासन सेवा विस्तारलाई सोही प्रयासको निरन्तरताका रूपमा हेरिएको छ।
संघीय संरचनाअनुसार नागरिकसँग प्रत्यक्ष सरोकार राख्ने सेवा स्थानीय तहसम्म विस्तार गर्ने नीतिको कार्यान्वयनमा नरैनापुरको पछिल्लो कदम महत्वपूर्ण छ। यद्यपि, नयाँ सेवा सुरु गर्नु मात्र पर्याप्त हुँदैन। दक्ष जनशक्ति, अभिलेखको सुरक्षा, प्राविधिक प्रणालीको नियमित सञ्चालन र सेवाग्राहीले समयमै सेवा पाउने सुनिश्चितताले यसको प्रभावकारिता निर्धारण गर्नेछ।
भौगोलिक रूपमा दुर्गम मानिने नरैनापुरमा छोटो अवधिमै करदाता र भूमि प्रशासनसम्बन्धी सेवा थपिनुले नागरिकको सरकारी सेवामा पहुँच विस्तार गर्ने आधार तयार भएको छ। यी सेवाको निरन्तरता, गुणस्तर र जवाफदेहिता कायम गर्नु अब गाउँपालिका नेतृत्व र प्रशासनको प्रमुख जिम्मेवारी हुनेछ।
